Het Nederlands
Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) biedt in samenwerking met het
Verzetsmuseum Amsterdam dit najaar vijf lezingen op de dinsdagavond in de
gehoorzaal van het museum. Hedendaags publiek kent de Tweede Wereldoorlog
vooral als een strijd tussen goed en kwaad, onder andere door succesvolle Hollywood-films als The Longest
Day en Schindlers
List. Het NIOD wil met deze lezingencyclus een tegenwicht bieden. De
verschillende lezingen bieden het publiek een andere blik op de werkelijkheid
van toen én nu. Elke lezing wordt voorafgegaan door originele
filmfragmenten over het onderwerp. Na afloop is er gelegenheid tot discussie.
Sprekers en onderwerpen
Di 31 oktober,
dr. Peter Keppy: Japanse
bezetting, roof en rechtsherstel in Zuidoost-Azië
Keppy behandelt aan de hand van originele filmfragmenten en ander archiefmateriaal uit binnen- en buitenland de materiële oorlogsschade en het rechtsherstel in Indonesië. Na afloop is er gelegenheid tot discussie.
Peter Keppy werkt bij het NIOD-onderzoeksproject Van Indië tot Indonesië. De herschikking van de Indonesische samenleving. Hij is auteur van Sporen van vernieling. Oorlogsschade, roof en rechtsherstel in Indonesië 1940-1957 (Boom, A’dam 2006). Voor deze publicatie is hij genomineerde voor de Prijs van Wetenschap en Maatschappij, die op 6 november aanstaande wordt toegekend.
Hoewel de Nederlandse overheid al tijdens en direct na de Tweede Wereldoorlog burgers schadeloos heeft gesteld voor oorlogsschade geleden in Nederland, heeft zij geweigerd vergoedingen uit te keren aan gedupeerden van het oorlogsgeweld in Nederlands-Indië. Jarenlang heeft deze zaak, samen met die van de zogenoemde 'backpay' (het niet-uitbetalen van de achterstallige salarissen van gouvernementsambtenaren en KNIL-militairen), bij de betrokkenen geleid tot verontwaardiging en frustratie.
In zijn begin dit jaar verschenen boek 'Sporen van vernieling' ontrafelt Keppy de historische trajecten van twee ogenschijnlijk samenhangende vraagstukken, die van de materiële oorlogsschade en het rechtsherstel. Gebruik makend van niet eerder geraadpleegd archiefmateriaal in binnen- en buitenland wordt in het eerste deel verklaard waarom de Nederlands-Indische, Nederlandse, Indonesische en Japanse regeringen nooit zijn overgegaan tot het vergoeden van de schade veroorzaakt tijdens de Japanse bezetting en de Indonesische revolutie. Het tweede deel van 'Sporen van vernieling' behandelt het rechtsherstel, de regeling die de door de oorlog verstoorde eigendomsverhoudingen moest herstellen en die, in tegenstelling tot een oorlogsschadevergoedingsregeling, wel tot stand gekomen is.
'Sporen van vernieling' verschaft inzicht in zaken die zich buiten het gezichtsveld van het overgrote deel van de oorlogsgetroffenen afspeelden, maar die wel van grote betekenis waren. Keppy schetst een verhelderend en tegelijkertijd ontnuchterend beeld van, achtereenvolgens, het Japanse economisch beleid tijdens de Tweede Wereldoorlog, het excessieve geweld, het Nederlandse naoorlogse juridische en financieel-economische beleid overzee, de algemene bestuurlijke chaos in een kolonie in verval, de toenemende frustratie onder de oorlogsgetroffen, de moeizame terugkeer naar de rechtstaat in Indonesië en de gevolgen van de Koude Oorlog in Azië.
Di 14 november, prof. dr.
Peter Romijn: Burgemeester in oorlogstijd
Het begrip
Burgemeester in oorlogstijd staat symbool voor het doorwerken in oorlogstijd
van (hoge) ambtenaren. Waren zij gewetenloze handlangers van de bezetter die
een nazificatie van het ambtelijk
apparaat nastreefde of was hun optreden grosso modo in het belang van het Nederlandse volk?
Peter Romijn is hoofd van de afdeling onderzoek en
adjunct-directeur van het NIOD. Hij is auteur van Burgemeesters
in oorlogstijd: besturen tijdens de Duitse bezetting (Balans, Amsterdam
2006).
Di 28 november, dr. Annet
Mooij: de Februaristaking herdacht
De lezing van Annet Mooij is een relaas over de
onenigheid na de oorlog over de vraag wie recht hadden
het verzet te herdenken, een strijd die onder meer resulteerde in een gebrek
aan aandacht voor de jodenvervolging.
Annet Mooij is auteur van De Strijd om de Februaristaking
(Balans, Amsterdam 2006). Annet Mooij
is zelfstandig onderzoeker en schreef onder andere Geen paniek! Aids in
Nederland 1982-2004 (Bert Bakker, Amsterdam 2004).
In december volgt meer informatie over de laatste twee lezingen in
de cyclus:
Locatie
Alle lezingen starten om 19.30 uur in de gehoorzaal van het Verzetsmuseum.
Toegangsprijs voor de lezingen bedraagt 7,50 euro p/p; 5,50 euro voor
studenten, CJP-houders en Vriendenpas van
NIOD/Verzetsmuseum A’dam. Reserveren is sterk
aanbevolen: telefoon 020 620 25 35 of e-mail: info@verzetsmuseum.org
Vijf dinsdagavonden v.a. 31 oktober
Plantage Kerklaan 61, Amsterdam, NL
tel: 020-620 25 35 / www.verzetsmuseum.org
di-vr 10.00 -
17.00 uur
za-zo-ma/feestdagen 12.00 - 17.00 uur
Meer informatie/foto’s: Verzetsmuseum Amsterdam, Marjolein
Marreveld, e-mail: marreveld@verzetsmuseum.org of NIOD, David
Barnouw, e-,mail: d.barnouw@niod.nl