DEN HAAG - Mogelijk honderden gedragsgestoorde
jongeren belanden na hun achttiende verjaardag op straat, doordat de gedwongen
hulpverlening op die leeftijd abrupt stopt. Hulpverleners kunnen geen kant op: ,,Op je achttiende ben je volwassen en heb je het recht om
drugs te gebruiken, in de prostitutie te gaan, of te zwerven.''
Als
kleuter is Timo al moeilijk. Hij heeft een
autistische stoornis, gecombineerd met ADHD. Thuis
maakt dat hem druk, sociaal onhandig en agressief. Ook op zijn school,
gespecialiseerd in zeer moeilijk opvoedbare kinderen, blijkt hij
ongeleid projectiel. Moeder en leraren zijn radeloos.
Als Timo zeventien is, grijpt de rechter in. Hij
wordt 'onder toezicht gesteld' van een voogd (OTS) en belandt in een jeugdpsychiatrische
inrichting, tot ieders opluchting.
Die opluchting is maar van korte duur. Want een paar maanden later zwerft Timo alweer op straat. Valt de kliniek iets te verwijten?
Nee, Timo is achttien geworden en formeel heeft een
instelling dan geen grond meer om hem vast te houden. Ook zijn voogd kan niets
meer voor hem betekenen, want de ondertoezichtstelling loopt af zodra hij
volwassen is.
Waarschijnlijk
zijn er enkele honderden jongeren zoals Timo (niet
zijn echte naam). Zij hebben psychiatrische behandeling hard nodig, maar na hun
achttiende verjaardag mag dat niet meer onder dwang, tenzij iemand een gevaar
vormt voor zichzelf of voor anderen.
,,Bij deze jongeren ontbreekt het inzicht dat ze hun
behandeling beter kunnen afmaken'', zegt Chijs van Nieuwenhuizen, coördinator behandeling en onderzoek van de
forensische jeugdpsychiatrische kliniek de Catamaran in Eindhoven. ,,We moeten ze laten gaan, terwijl iedereen ziet dat het
misgaat.''
Zij schat dat een kwart van haar
voormalige OTS-patiënten op z'n achttiende op straat
belandt. Ze verdwijnen in de criminaliteit of prostitutie of raken aan
de drugs.
Ook de Inspectie Jeugdzorg krijgt waarschuwingssignalen van hulpverleners die
zich ernstige zorgen maken over de jongeren. Het probleem speelt, zegt hoofdinspecteur
Joke de Vries, vooral bij de iets ouderen.
Zestien-, zeventienjarigen
worden om die reden soms niet eens meer toegelaten in psychiatrische klinieken.
Het heeft geen zin een dure behandeling, waarvoor lange wachtlijsten zijn, te
beginnen met iemand die er snel weer mee ophoudt.
,,Een zeventienjarige wordt vervolgens van
crisisplaats naar crisisplaats gestuurd net zolang tot hij achttien is'', zegt
Nol van der Velde, coördinator gesloten plaatsing bij Jeugdzorg Noord-Brabant. ,,Of we sturen ze naar een boerderij in Frankrijk. Zijn ze
weer een halfjaar onder de pannen.''
Kinderen van zestien worden zo al
opgegeven, verzucht Peter van Beelen, manager
behandelzaken bij de instelling voor jeugdpsychiatrie De Jutters in Den Haag.
Maar ook hij beseft dat je in een half jaar weinig kunt
beginnen.
Ook voor de OTS-jongeren die nog thuis wonen, is de
leeftijdsgrens een probleem. Veel kinderen komen uit achterstandsgezinnen met
schulden en drankproblemen. Sommigen zijn licht verstandelijk gehandicapt. Als de OTS stopt, vertrekt ook de
gezinsvoogd, die voorheen een oogje in het zeil hield. Van Beelen: ,,De hulp die in de
voorgaande jaren is opgebouwd, zakt dan als een plumpudding in elkaar.''
Veel van deze gezinnen beseffen volgens
hem niet dat ze hulp nodig hebben, laat staan dat ze die zelf zoeken.
Bij veel kinderen komen de problemen pas aan het licht in de puberteit. ,,Probeer dan maar eens in een paar jaar recht
te breien wat in alle voorgaande jaren is misgegaan'', zegt kinderrechter Paul Vlaardingerbroek, tevens hoogleraar familie- en jeugdrecht.
Ook voor ouders is het wrang, vindt hij. Zij zien dat hun kind dat eindelijk hulp had gekregen, op de achttiende
verjaardag ineens op straat belandt. Hij en andere behandelaars vinden
de leeftijdsgrens veel te abrupt.
Vlaardingerbroek is daarom blij met het wetsvoorstel
van staatssecretaris Ross (Welzijn), waarin zij voorstelt de leeftijdgrens van
een gedwongen behandeling in bepaalde gevallen op te rekken naar 21 jaar. De
Tweede Kamer moet er nog over beslissen. Vlaardingerbroek:
,,Nederlanders zijn daar streng in. Op je achttiende ben je volwassen en heb je
het recht om drugs te gebruiken, in de prostitutie te gaan, of te gaan zwerven.''
© Nederlands
Dagblad, 12 augustus 2006