Drillen van drop-outs onwettig

Van onze verslaggever Philippe Remarque

DEN HAAG - Het plan om werkloze jongeren verplicht discipline bij te brengen in ‘prep-camps’ stuit op juridische problemen. Maar de voorstanders sporen het kabinet aan niet te snel op te geven.

Hans de Boer, voorzitter van de Taskforce Jeugdwerkloosheid, stelde begin dit jaar voor om probleemjongeren die geen werk hebben, geen opleiding volgen en ook niet als werkloze ingeschreven staan, in kazernes klaar te stomen voor de arbeidsmarkt of een opleiding. Deze groep veroorzaakt in de steden veel overlast. Het plan kreeg brede steun in de Kamer, ook van de PvdA.
Uit een donderdag uitgelekt onderzoek van bureau Berenschot blijkt dat een brede plicht juridisch onhaalbaar is. Berenschot erkent dat er een probleem is met een groep van twaalf- tot veertienduizend ongemotiveerde jongeren. Ze zijn ongrijpbaar, omdat de leerplicht ophoudt bij zestien jaar. Maar zolang jongeren geen overtreding begaan, kunnen ze niet van hun vrijheid worden beroofd.
Het kabinet moet volgende week beslissen wat het met de jongeren gaat doen. Staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken (VVD) wil zich neerleggen bij de juridische onhaalbaarheid. Maar hij wil wel proberen dergelijke projecten overal aan te bieden en jongeren overhalen vrijwillig mee te doen. Zodra ze bijstand aanvragen of een misstap begaan, kunnen ze worden gedwongen.
Het CDA vindt dat onvoldoende. ‘We moeten ons er niet te snel bij neerleggen dat een wettelijke basis ontbreekt’, zegt Kamerlid Eddy van Hijum, die meteen Kamervragen heeft gesteld. ‘We hebben een sluitende aanpak voor die jongeren nodig.’
Van Hijum heeft zijn hoop gevestigd op de leer-werkplicht tot 23 jaar. Een brede meerderheid in de Kamer heeft een motie hiertoe aangenomen. ‘Het is belangrijk dat het kabinet nu snel met het wetsontwerp komt.’ Als die plicht er is, kunnen jongeren zich niet meer onttrekken.
Van Hijum: ‘Drang waar het kan, en dwang als het moet. Geen strafkamp, maar een methode om ze uiteindelijk aan het werk te krijgen.’ PvdA en VVD willen dat Van Hoof de mogelijkheid van een strenge aanpak van jongeren blijft onderzoeken.

De bedenker van de ‘prep-camps’, Hans de Boer, ziet het kabinetsberaad vooralsnog ‘vol vertrouwen’ tegemoet. ‘Er zijn misschien formeel-juridische problemen, maar voor het feitelijke probleem moet echt een oplossing komen’, zegt hij. ‘En in zo’n geval is wel eens meer mogelijk dan het strikt juridisch gezien lijkt.’